E-recepta jak realizować?

E-recepta, czyli elektroniczna recepta, zrewolucjonizowała sposób, w jaki pacjenci uzyskują leki. Jest to cyfrowy odpowiednik tradycyjnej, papierowej recepty, który znacząco ułatwia proces leczenia i dostęp do farmaceutyków. Zrozumienie, jak realizować e-receptę, jest kluczowe dla każdego pacjenta, aby móc sprawnie korzystać z tej nowoczesnej formy dokumentacji medycznej. Ten artykuł szczegółowo wyjaśni wszystkie aspekty związane z jej funkcjonowaniem, od momentu jej wystawienia, aż po odbiór leków w aptece. Poznajemy również, gdzie szukać wiarygodnych informacji, aby proces ten przebiegł bezproblemowo.

System e-recepty został wprowadzony w celu usprawnienia opieki zdrowotnej, zmniejszenia ryzyka błędów ludzkich i zapewnienia pacjentom większej wygody. Dzięki niemu lekarz może wystawić receptę elektronicznie, która następnie trafia do centralnej bazy danych. Pacjent otrzymuje ją w formie cyfrowej, zazwyczaj poprzez wiadomość SMS lub e-mail, zawierającą czterocyfrowy kod dostępu. Alternatywnie, może on zostać udostępniony poprzez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub aplikację mojeIKP. Ten innowacyjny system eliminuje potrzebę posiadania fizycznej recepty, co jest szczególnie przydatne w sytuacjach nagłych lub gdy pacjent zapomni dokumentu.

Ważne jest, aby pacjent wiedział, jakie dane są niezbędne do zrealizowania e-recepty. Kluczowe są dwa elementy: numer PESEL pacjenta oraz czterocyfrowy kod dostępu, który otrzymuje po wystawieniu recepty. Te informacje są wystarczające, aby farmaceuta mógł zlokalizować receptę w systemie i wydać przepisane leki. Procedura ta jest prosta i intuicyjna, a jej celem jest zapewnienie szybkiego i bezpiecznego dostępu do terapii. Zrozumienie tych podstawowych kroków pozwala na sprawne poruszanie się w systemie i unikanie nieporozumień.

Jak realizować e-receptę bez posiadania jej fizycznej wersji

Realizacja e-recepty bez konieczności posiadania jej fizycznej wersji jest jedną z głównych zalet tego systemu. Pacjent nie musi martwić się o zgubienie papierowego dokumentu, co stanowiło częsty problem w przeszłości. Po wystawieniu e-recepty przez lekarza, zostaje ona zapisana w systemie informatycznym i jest dostępna dla pacjenta oraz aptek. Kluczowe jest, aby pacjent miał dostęp do swoich danych, które pozwolą na jej zidentyfikowanie. Najpopularniejszą metodą jest otrzymanie wiadomości SMS lub e-mail od systemu, zawierającej niezbędne informacje.

Wiadomość ta zawiera unikalny, czterocyfrowy kod dostępu. Jest to główny identyfikator recepty, który wraz z numerem PESEL pacjenta, stanowi podstawę do jej realizacji w aptece. Alternatywnym i coraz popularniejszym sposobem jest zalogowanie się do Internetowego Konta Pacjenta (IKP) lub skorzystanie z aplikacji mobilnej mojeIKP. Na tych platformach pacjent może znaleźć listę swoich aktywnych e-recept, ich szczegóły oraz kody dostępu. Dostęp do IKP wymaga zazwyczaj posiadania profilu zaufanego lub bankowości elektronicznej, co zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa danych.

Kolejnym sposobem na wygodną realizację e-recepty jest możliwość udostępnienia jej przez system innym osobom, na przykład członkom rodziny. Lekarz, podczas wystawiania recepty, może wskazać, czy pacjent chce umożliwić jej realizację przez inną osobę. W takim przypadku, osoba ta również otrzyma informacje o e-recepcie, często w formie wiadomości SMS, zawierającej kod dostępu i PESEL pacjenta. Jest to niezwykle pomocne w sytuacjach, gdy pacjent sam nie może udać się do apteki, na przykład z powodu choroby czy ograniczeń mobilności.

Aby zrealizować e-receptę w aptece, wystarczy podać farmaceucie numer PESEL oraz czterocyfrowy kod dostępu. Farmaceuta wprowadza te dane do swojego systemu, który połączy się z centralną bazą danych i wyświetli szczegóły recepty. Następnie farmaceuta wydaje przepisane leki. Warto pamiętać, że e-recepta ma swój okres ważności, zazwyczaj 30 dni od daty wystawienia, choć lekarz może określić inny termin. W przypadku recept na antybiotyki, ważność wynosi zazwyczaj 7 dni.

Jak zrealizować e-receptę z pomocą Internetowego Konta Pacjenta

Internetowe Konto Pacjenta (IKP) stanowi centralny punkt dostępu do wszystkich informacji medycznych pacjenta, w tym do jego e-recept. Jest to platforma stworzona przez Ministerstwo Zdrowia, która umożliwia pacjentom wgląd do historii leczenia, wyników badań, szczepień, a także zarządzanie swoimi receptami. Aby skorzystać z IKP, należy się na nim zarejestrować, co zazwyczaj wymaga posiadania profilu zaufanego lub skorzystania z uwierzytelnienia przez bankowość elektroniczną. Proces ten jest bezpieczny i gwarantuje ochronę danych osobowych.

Po zalogowaniu się do IKP, pacjent ma dostęp do sekcji poświęconej e-receptom. Znajduje się tam lista wszystkich wystawionych dla niego recept, zarówno tych aktualnych, jak i archiwalnych. Każda recepta jest opatrzona datą wystawienia, numerem recepty, informacją o lekarzu ją wystawiającym oraz oczywiście czterocyfrowym kodem dostępu. Dodatkowo, można zobaczyć szczegóły dotyczące przepisanych leków, ich dawkowania oraz ewentualnych zamienników dostępnych w aptece.

Jedną z kluczowych funkcji IKP jest możliwość udostępnienia e-recepty innym osobom. Jeśli pacjent chce, aby ktoś inny zrealizował receptę w jego imieniu, może to zrobić za pomocą IKP. Wystarczy wybrać odpowiednią receptę i kliknąć opcję „Udostępnij receptę”. Następnie należy wskazać osobę, której chcemy udostępnić receptę, podając jej numer PESEL. Ta osoba otrzyma następnie powiadomienie o udostępnionej recepcie, zazwyczaj w formie SMS, z kodem dostępu i numerem PESEL pacjenta.

Korzystanie z IKP znacząco ułatwia proces realizacji e-recepty, eliminując potrzebę czekania na wiadomość SMS lub e-mail. Pacjent ma pełną kontrolę nad swoimi receptami i może je przeglądać w dowolnym momencie. Jest to również wygodne rozwiązanie dla osób, które potrzebują pomocy w zakupie leków, ponieważ udostępnienie recepty jest proste i szybkie. Pamiętajmy, że po udostępnieniu recepty, nadal można ją zrealizować samodzielnie. System pozwala na wielokrotne pobieranie kodu dostępu i udostępnianie go różnym osobom.

Jak zrealizować e-receptę z pomocą aplikacji mojeIKP

Aplikacja mojeIKP jest mobilnym rozszerzeniem Internetowego Konta Pacjenta, oferującym podobne funkcjonalności, ale w bardziej przystępnej formie na smartfonie. Jest to narzędzie, które pozwala pacjentom na bieżąco śledzić swoje informacje zdrowotne, w tym status e-recept. Aplikacja ta jest łatwo dostępna do pobrania ze sklepów z aplikacjami na urządzenia z systemem Android i iOS. Po zainstalowaniu, użytkownik loguje się przy użyciu tych samych danych, co do IKP, czyli profilu zaufanego lub danych bankowych.

Po zalogowaniu się do aplikacji, pacjent ma bezpośredni dostęp do wszystkich swoich aktywnych e-recept. Aplikacja wyświetla listę recept wraz z ich kluczowymi informacjami: numerem PESEL, kodem dostępu, datą wystawienia oraz informacją o leku. Możliwe jest również przeglądanie szczegółów recepty, takich jak dawkowanie czy wskazania. Aplikacja mojeIKP jest zaprojektowana tak, aby zapewnić szybki i intuicyjny dostęp do tych danych, co jest szczególnie ważne, gdy pacjent znajduje się w aptece i potrzebuje szybko odnaleźć niezbędne informacje.

Podobnie jak w przypadku Internetowego Konta Pacjenta, aplikacja mojeIKP umożliwia udostępnianie e-recepty innym osobom. Pacjent może wybrać konkretną receptę z listy i skorzystać z opcji udostępnienia, podając PESEL osoby, której chce udzielić dostępu. Ta osoba otrzyma wówczas powiadomienie z kodem dostępu i numerem PESEL. Funkcja ta jest niezwykle przydatna dla osób starszych, schorowanych lub po prostu zapracowanych, które potrzebują pomocy w zakupie leków.

Aplikacja mojeIKP oferuje również dodatkowe funkcje, które mogą być przydatne dla pacjentów. Można w niej zapisywać informacje o przyjmowanych lekach, planować ich dawkowanie, a także otrzymywać przypomnienia o konieczności zażycia kolejnej dawki. Aplikacja może również informować o dostępnych zamiennikach leków, co pozwala na potencjalne oszczędności. W kontekście realizacji e-recepty, najważniejsza jest jednak możliwość szybkiego odnalezienia kodu dostępu i udostępnienia go w razie potrzeby, co czyni aplikację bardzo praktycznym narzędziem.

Jakie informacje są potrzebne farmaceucie do realizacji e-recepty

Aby farmaceuta mógł skutecznie zrealizować e-receptę, niezbędne są dwie kluczowe informacje od pacjenta. Pierwszą z nich jest numer PESEL pacjenta, dla którego wystawiono receptę. Ten unikalny numer identyfikacyjny jest podstawą do odnalezienia pacjenta w systemie Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) i powiązania go z konkretną receptą. Farmaceuta prosi o podanie numeru PESEL, aby upewnić się, że recepta jest wystawiona dla właściwej osoby i uniknąć pomyłek.

Drugim, równie ważnym elementem jest czterocyfrowy kod dostępu do e-recepty. Ten kod jest generowany przez system informatyczny w momencie wystawiania recepty przez lekarza i jest unikalny dla każdej recepty. Jest on wysyłany do pacjenta zazwyczaj w formie wiadomości SMS lub e-mail, a także jest dostępny w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) oraz w aplikacji mojeIKP. Kod ten działa jak klucz, który pozwala farmaceucie na dostęp do szczegółów recepty w systemie.

Warto podkreślić, że te dwa elementy – numer PESEL i czterocyfrowy kod dostępu – są zazwyczaj wystarczające do zrealizowania większości e-recept. Farmaceuta wprowadza je do swojego systemu aptecznego, który następnie komunikuje się z centralną bazą danych NFZ. Jeśli dane się zgadzają, recepta zostaje odnaleziona, a jej szczegóły są wyświetlane farmaceucie. W ten sposób możliwe jest wydanie pacjentowi przepisanych leków.

Czasami, w szczególnych sytuacjach, farmaceuta może potrzebować dodatkowych informacji lub potwierdzenia. Na przykład, jeśli pacjent korzysta z uprawnień do bezpłatnych leków (np. kod „S” lub „Z”), farmaceuta może poprosić o okazanie dokumentu potwierdzającego prawo do tych uprawnień, choć zazwyczaj system NFZ automatycznie weryfikuje te informacje. W przypadku e-recept wystawionych za granicą, proces realizacji może być nieco inny i wymagać dodatkowych dokumentów lub konsultacji. Jednak w standardowej sytuacji w Polsce, PESEL i kod dostępu są kluczowe.

Jakie są terminy ważności e-recept na leki od lekarza

Określenie terminów ważności e-recept jest istotnym elementem procesu realizacji, który każdy pacjent powinien znać. Standardowo, e-recepta wystawiona przez lekarza jest ważna przez 30 dni od daty jej wystawienia. Oznacza to, że pacjent ma miesiąc na udanie się do apteki i wykupienie przepisanych leków. Po upływie tego terminu, recepta traci ważność i nie będzie można jej zrealizować. Ważne jest, aby pamiętać o tym terminie i zaplanować wizytę w aptece odpowiednio wcześnie.

Istnieją jednak pewne wyjątki od tej reguły, które dotyczą specyficznych rodzajów leków. Najczęściej spotykanym wyjątkiem są recepty na antybiotyki. W przypadku antybiotyków, e-recepta jest zazwyczaj ważna przez 7 dni od daty wystawienia. Jest to związane z charakterem stosowania antybiotyków, które powinny być przyjmowane w odpowiednim czasie, aby zapewnić skuteczność leczenia i zapobiec rozwojowi oporności bakterii. Dlatego tak ważne jest, aby pacjent zrealizował receptę na antybiotyk w ciągu tygodnia.

Lekarz ma również możliwość samodzielnego określenia innego terminu ważności e-recepty, niż standardowe 30 dni. Może on na przykład wystawić receptę ważną przez 60 dni, 90 dni, a nawet rok, w przypadku chorób przewlekłych, gdzie pacjent wymaga stałego leczenia. Informacja o tym, jak długo dana recepta jest ważna, jest zawsze widoczna w systemie IKP, aplikacji mojeIKP oraz na wydruku informacyjnym recepty. Dlatego zawsze warto sprawdzić te dane przed udaniem się do apteki.

Szczególnym rodzajem recepty są recepty pro auctore (wystawione dla siebie przez lekarza) i pro familia (wystawione dla członka rodziny przez lekarza). Te recepty mają zazwyczaj termin ważności do 120 dni od daty wystawienia. Ważne jest, aby pamiętać o tych wszystkich terminach, aby móc skutecznie zarządzać swoim leczeniem i nie dopuścić do sytuacji, w której potrzebne leki stają się niedostępne z powodu upływu terminu ważności recepty. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości, zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Jak zrealizować e-receptę w przypadku braku dostępu do Internetu

Brak dostępu do Internetu nie stanowi przeszkody w realizacji e-recepty. System został zaprojektowany tak, aby zapewnić elastyczność i dostępność dla wszystkich pacjentów, niezależnie od ich możliwości technicznych. Nawet jeśli pacjent nie posiada smartfona, konta w IKP lub nie otrzymuje wiadomości SMS, nadal może skorzystać z tej formy recepty. Kluczem jest posiadanie lub uzyskanie odpowiednich danych, które pozwolą na identyfikację recepty w aptece.

Najbardziej tradycyjnym sposobem, który działa również bez dostępu do Internetu, jest poproszenie lekarza o wydrukowanie tzw. „wydruku informacyjnego” e-recepty. Podczas wizyty, lekarz może wygenerować taki wydruk, który zawiera wszystkie kluczowe informacje potrzebne do realizacji recepty w aptece. Na wydruku tym znajduje się czterocyfrowy kod dostępu oraz numer PESEL pacjenta, a także informacje o przepisanych lekach. Pacjent może zabrać ten wydruk ze sobą do apteki i przekazać go farmaceucie.

Jeśli pacjent nie otrzymał wydruku informacyjnego od lekarza, ale ma numer PESEL, może poprosić kogoś zaufanego (na przykład członka rodziny lub znajomego), aby sprawdził jego e-receptę w Internetowym Koncie Pacjenta lub aplikacji mojeIKP. Osoba ta, po zalogowaniu się do IKP pacjenta (za jego zgodą i z jego danymi uwierzytelniającymi), może odczytać czterocyfrowy kod dostępu i przekazać go pacjentowi lub bezpośrednio zrealizować receptę, jeśli pacjent wyrazi na to zgodę.

Kolejną opcją jest, tak jak wspomniano wcześniej, możliwość udostępnienia e-recepty innym osobom przez lekarza lub przez pacjenta za pośrednictwem IKP. Nawet jeśli pacjent nie ma dostępu do Internetu, osoba, której recepta została udostępniona, może ją zrealizować, pod warunkiem, że otrzymała kod dostępu i numer PESEL. W sytuacji braku dostępu do Internetu, kluczowe jest, aby pacjent miał możliwość uzyskania tych danych, czy to od lekarza, czy od zaufanej osoby.

Jakie są korzyści z korzystania z e-recepty dla pacjentów

Korzyści płynące z wprowadzenia systemu e-recept są liczne i znacząco poprawiają komfort pacjentów w procesie leczenia. Jedną z najbardziej odczuwalnych zalet jest wygoda i dostępność. Pacjent nie musi pamiętać o zabraniu ze sobą papierowej recepty do apteki, co eliminuje ryzyko jej zgubienia lub zapomnienia. E-recepta jest dostępna cyfrowo, co oznacza, że można ją zrealizować w dowolnej aptece w kraju, po prostu podając swój PESEL i kod dostępu.

Kolejną ważną korzyścią jest bezpieczeństwo i minimalizacja błędów. E-recepta jest wystawiana w formie elektronicznej, co ogranicza możliwość błędnego odczytania przez farmaceutę handwritten recept. Dane pacjenta i leki są wprowadzane bezpośrednio do systemu, co zmniejsza ryzyko pomyłek w dawkowaniu czy nazwie leku. System może również automatycznie sprawdzać interakcje między lekami, jeśli pacjent ma taką historię w systemie, co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo terapii.

E-recepta ułatwia również zarządzanie lekami, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych. Dzięki Internetowemu Kontu Pacjenta (IKP) i aplikacji mojeIKP, pacjent ma stały wgląd do swoich recept, historii leczenia i może łatwo sprawdzić, jakie leki były mu przepisane. Możliwość udostępniania recepty innym osobom jest nieoceniona dla osób starszych, schorowanych lub potrzebujących pomocy w zakupie leków, ponieważ pozwala na delegowanie tego zadania zaufanym bliskim.

System e-recepty przyczynia się również do ochrony środowiska. Eliminacja papierowych recept oznacza mniejsze zużycie papieru, co jest pozytywnym krokiem w kierunku zrównoważonego rozwoju. Mniejsze są również koszty drukowania i dystrybucji papierowych recept. Ostatecznie, e-recepta to krok naprzód w cyfryzacji polskiego systemu ochrony zdrowia, który przynosi korzyści zarówno pacjentom, jak i systemowi opieki zdrowotnej jako całości, czyniąc proces leczenia bardziej efektywnym i przyjaznym dla użytkownika.

Jakie są możliwości realizacji e-recepty przez członków rodziny

Realizacja e-recepty przez członków rodziny jest jedną z najbardziej praktycznych i pomocnych funkcji tego systemu. Pozwala ona na zapewnienie ciągłości leczenia bliskim, którzy sami nie mogą udać się do apteki po leki. Proces ten jest stosunkowo prosty i może być realizowany na kilka sposobów, w zależności od preferencji pacjenta i lekarza. Kluczowe jest, aby pacjent wyraził na to zgodę i udostępnił niezbędne informacje.

Najprostszą metodą jest sytuacja, gdy lekarz podczas wystawiania e-recepty pyta pacjenta, czy chce udostępnić receptę innej osobie. Jeśli pacjent się na to zgodzi, może podać numer PESEL członka rodziny, któremu chce umożliwić realizację. W takim przypadku, ta osoba otrzyma powiadomienie o udostępnionej recepcie, zazwyczaj w formie SMS, zawierające czterocyfrowy kod dostępu i numer PESEL pacjenta. Mając te dane, może udać się do apteki i wykupić leki.

Alternatywnie, pacjent może samodzielnie udostępnić swoją e-receptę przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub aplikację mojeIKP. Po zalogowaniu się, pacjent wybiera receptę, którą chce udostępnić, a następnie klika opcję „Udostępnij receptę”. Po wpisaniu numeru PESEL członka rodziny, ten otrzyma wspomniane wcześniej powiadomienie. Jest to bardzo wygodne rozwiązanie, które daje pacjentowi pełną kontrolę nad tym, kto i kiedy może zrealizować jego receptę.

W sytuacji, gdy pacjent nie ma dostępu do Internetu, a recepta została wystawiona, ale nie została udostępniona, członek rodziny może nadal pomóc, jeśli pacjent przekaże mu niezbędne dane. Może to być wydruk informacyjny e-recepty, który lekarz wydaje na życzenie pacjenta. Na wydruku tym znajduje się kod dostępu i PESEL, które członek rodziny może wykorzystać w aptece. Ważne jest, aby pacjent upewnił się, że osoba realizująca receptę ma wszystkie potrzebne informacje i jego zgodę.

Jakie są potencjalne problemy z realizacją e-recepty i jak im zaradzić

Pomimo że system e-recept jest zazwyczaj bardzo sprawny, mogą pojawić się pewne sytuacje problematyczne, które wymagają uwagi pacjenta. Jednym z najczęstszych problemów jest brak otrzymania SMS-a lub e-maila z kodem dostępu. Może to wynikać z różnych przyczyn, na przykład z błędnie podanego numeru telefonu lub adresu e-mail podczas wizyty u lekarza, albo z problemów technicznych po stronie operatora telekomunikacyjnego.

W przypadku braku wiadomości z kodem dostępu, najlepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z Internetowego Konta Pacjenta (IKP) lub aplikacji mojeIKP. Po zalogowaniu się, pacjent ma dostęp do listy wszystkich swoich aktywnych e-recept wraz z kodami dostępu. Jeśli pacjent nie ma możliwości skorzystania z IKP, powinien skontaktować się z placówką medyczną, która wystawiła receptę, aby poprosić o ponowne wysłanie kodu lub o wydrukowanie tzw. wydruku informacyjnego.

Kolejnym potencjalnym problemem jest upływ terminu ważności recepty. Jak wspomniano wcześniej, większość e-recept jest ważna przez 30 dni, a recepty na antybiotyki przez 7 dni. Jeśli pacjent spóźni się z realizacją, recepta straci ważność. W takiej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest ponowna wizyta u lekarza w celu wystawienia nowej recepty. Dlatego ważne jest, aby pamiętać o terminach i zaplanować wizytę w aptece odpowiednio wcześnie.

Zdarza się również, że apteka nie może odnaleźć recepty w systemie, mimo podania prawidłowych danych. Może to być spowodowane chwilowymi problemami technicznymi z systemem lub błędami w wprowadzaniu danych przez personel apteki. W takiej sytuacji, warto zachować spokój i poprosić o ponowne sprawdzenie lub skontaktować się z inną apteką. W skrajnych przypadkach, może być konieczna ponowna wizyta u lekarza. Kluczem do rozwiązania większości problemów jest komunikacja i korzystanie z dostępnych narzędzi, takich jak IKP.

Jak realizować e-receptę z innymi uwagami odnośnie OCP przewoźnika

W kontekście realizacji e-recepty, termin „OCP przewoźnika” może budzić pewne pytania, szczególnie jeśli pacjent nie jest zorientowany w terminologii logistycznej. OCP, czyli „Operator Centrum Przetwarzania Danych”, w kontekście usług przewoźnika, odnosi się do firmy odpowiedzialnej za zarządzanie i przetwarzanie danych w ramach infrastruktury IT. W przypadku e-recepty, ten termin nie jest bezpośrednio związany z procesem realizacji recepty przez pacjenta w aptece.

Proces realizacji e-recepty jest ściśle powiązany z systemem informatycznym Ministerstwa Zdrowia i jego dostawcami usług IT, a nie z bezpośrednimi usługami przewoźników kurierskich czy logistycznych, chyba że mówimy o specyficznych sytuacjach, jak np. dostawa leków do domu pacjenta. W standardowym scenariuszu, pacjent udaje się do apteki z kodem dostępu i numerem PESEL. OCP przewoźnika nie jest tutaj bezpośrednim uczestnikiem procesu.

Jednakże, jeśli pacjent korzysta z usługi dostawy leków do domu przez firmę kurierską, wtedy OCP przewoźnika może odgrywać rolę w zarządzaniu danymi związanymi z transportem. Dane dotyczące zamówienia, adres dostawy i status realizacji mogą być przetwarzane przez OCP. W takich przypadkach, pacjent może otrzymać informacje o statusie dostawy za pośrednictwem systemu przewoźnika, ale nie jest to bezpośrednio związane z realizacją samej e-recepty w aptece.

Ważne jest, aby rozróżnić te dwa obszary. Realizacja e-recepty w aptece opiera się na danych medycznych pacjenta i systemie NFZ. OCP przewoźnika dotyczy bardziej aspektów logistycznych i przetwarzania danych związanych z transportem. W przypadku wątpliwości dotyczących specyficznych usług, takich jak dostawa leków, zawsze warto skontaktować się bezpośrednio z firmą świadczącą te usługi lub z apteką, która je oferuje.